2.1.7.4 Zelf-organisatie

De vierde golf legt de nadruk in het denken over systemen op de zelforganisatie
binnen systemen. Het basisbegrip hiervoor is zelforganisatie of autopoiese dat kenmerkend is voor levende wezens. Een levend systeem (de soort) reproduceert zichzelf door middel van reproductie de eigen elementen (het individu).De elementen groeien door, maar er kunnen ook nieuwe elementen ontstaan - van binnenuit, zonder dat ze er eerder al waren. Systemen kunnen dus ook vernieuwen en innoveren: het repertoire is niet beperkt tot wat er al was, nieuwe elementen kunnen binnen het systeem ontstaan. Emergentie is een cruciale toevoeging van deze fase: systemen beperken zich niet tot wat ze zijn, maar kunnen in potentie alles worden. Systemen zijn dus doorgaande ontwikkelingen, die zich voortdurend reproduceren en herproduceren. Als dat proces tot stilstand komt dan is het systeem ook eindig.